Češki arhitekta Jan Nevole, jedan od osnivača savremene srpske arhitekture, projektovao je Kapetan Mišino zdanje – najmonumentalniju palatu Kneževine Srbije izgrađenu između 1858. i 1863. godine za najbogatijeg trgovca tog vremena, kapetana Mišu Anastasijevića. Zgrada na Studentskom trgu 1, danas rektorat Univerziteta u Beogradu, prvobitno je bila namenjena kao dvor za Mišinu ćerku Saru i kneževića Đorđa Karađorđevića, ali je 1863. poklonjena državi kao zadužbina za prosvetne institucije.
Reklama
Rođen 15. aprila 1812. u Višci kod Jihlave, Nevole je apsolvirao tehničke škole u Pragu i Umetničku akademiju u Beču pre nego što je 1845. na poziv dr Janka Šafarika došao u Beograd kao glavni državni inženjer sa godišnjom platom od 800 talira. Uprkos zavidnom ugledu u češkim krajevima, prihvatio je izazov modernizacije srpske građevine.
Ključni doprinos srpskoj arhitekturi
Profesionalizacija građevinarstva
Nevole je uveo prvi put naziv „arhitekta” u državnoj službi i predavao crtanje u Inženjerskoj školi u Topčideru (1846). Na njegovu inicijativu 1851. osnovano je prvo Odeljenje građevina pri Ministarstvu unutrašnjih dela, čime je postavljen temelj sistematskom razvoju struke.
Državni projekti
Pored Kapetan Mišinog zdanja, Nevole je projektovao: Vojnu bolnicu na Vračaru (1846–1849); Artiljerijsku školu (današnju Vojnu akademiju) u Njegoševoj ulici; Staro banjsko kupatilo u Sokobanji; Crkvu Svetog Đorđa u Užicu
Stilska sinteza
Kapetan Mišino zdanje spaja elemente romanike, gotike i renesanse u rund-bogen-stilu sa srpsko-vizantijskim preporodom. Fasade ukrašene skulpturama Apolona i Mineve, svetle boje sa crvenkastošću obradom i arkadne logije učinile su ga najvećom i najlepšom građevinom tadašnje Srbije – poznatom kao „Venecijanska palata”.
Od Beograda do Češke
Nakon dinastičkih promena 1858, Nevole napušta državnu službu i posvećuje se privatnim projektima. Godine 1863, nasledivši imanje šurjaka Františka Šebeka, vraća se u Češku sa suprugom i decom sa srpska imena. U Svobodne Hamri živi do smrti 1903, ostajući povezan sa Srbijom kroz interesovanja i porodičnu tradiciju.
Pored Emilijana Josimovića, Jan Nevole se ubraja među najvažnijim ličnostima za prelazak srpske arhitekture sa zanatske na evropsku profesionalnu praksu. Njegova ostavština, iako delimično uništena (Vojna bolnica, Artiljerijska škola), živi kroz Kapetan Mišino zdanje – Spomenik kulture izuzetnog značaja.
Kada je, 1862. odine, umro bečki arhitekta František Šebek, inače brat Nevoline supruge, bračni par Nevole nasledio je imanje u selu Svobodne Hamri. Već 1863. vratili su se u Češku i naselili na svom imanju, gde je Navole živeo do kraja života, 1903. godine. Po povratku u domovinu nije prestao da se interesuje za Srbiju, a sva njegova deca imala su srpska imena.
Izvor: Rasejanje.info
