Na smotri Krajiške vojske održanoj 28. juna 1995. godine na poligonu Slunj prikazana je protivbrodska krilata raketa P-15 „prekomandovana“ u sredstvo zemlja–zemlja velike moći. Neki efekti očekivani su i od raketnog sistema PVO Dvina jer može da se koristi i kao raketa zemlja–zemlja.
Plan da se artiljerija koristi kao sredstvo odvraćanja odnosno odmazde ako ofanzivna krene potpisao je kao autorski pogled u listu „Vojska Krajine“ (broj 1 iz 1993. godine) general-potpukovnik dr Radovan Radinović koji je pre rata bio načelnik Centra za strateške studije JNA.
Glavni element generalovog predloga bio je da se artiljerijom stave pod vatrenu kontrolu najosetljiviji prostorni objekti na kritičnim pravcima i da se na taj način Hrvatska primora na pregovore. Artiljerijske jedinice pokrivale su kritični prostor zbog geografskih okolnosti odnosno vrlo male dubine Hrvatske, na nekim mestima od 10 do 50 km, ponegde 6 km, koju je Radinović video kao „rak-ranu hrvatske geostrategijske pozicije“.
Zato je odvraćanje bilo ostvarivo samo „vrlo vidljivom i vrlo realnom pretnjom, i to pretnjom prema onim ciljevima i objektima koje Hrvatska ne može efikasno braniti niti štititi“ od artiljerijsko-raketnih sistema.
Prema toj zamisli jedinice sa sredstvima velikog dometa trebalo je razmestiti tako da vatrom pokrivaju „objekte čije rušenje i razaranje Hrvatska ne može i ne sme da prihvati“ – Zagreb i industrija i infrastrukturna postrojenja u njegovoj široj okolini. Slabost hrvatske geografske pozicije je izloženost vatri cevne artiljerije jer su krajiške baterije bile na vatrenim položajima u predgrađu Karlovca, a u dometu raketa bili su Banski dvori.
Samo su Srbi imali rakete većeg dometa jer u HV granica je bila postavljena na taktičku vatrenu podršku, do 20 km koliko može da dostići Grad 122 mm.
Na obe strane – i Srbi i Hrvati imali su dalekometne topove kalibra 130 mm M46 dometa 27 km koji su u plitkoj dubini teritorija bili realna pretnja. Hrvati su u leto 1993. godine postavili preko Novskog ždrila pontonski most pored mesta gde je u vodu srušen „pravi“ most novembra 1991. godine. Taj komunikacijski pravac povezivao je sever i jug Hrvatske. U borbama u jesen 1991. godine JNA je izbacila HV iz tog prostora i Hrvati su morali sve vojne i civilne prevoza da obavljaju pomorskim putem do ostrva Pag pa preko Paškog mosta dužine 301 m i širine 9 m.
U to vreme u Štabu Vrhovne komande procenili su da strateški važan most treba uništiti, ali nisu imali čime to da učine. U inventaru JNA nije bilo pogodnog sredstva visoke preciznosti i velike moći koje može da razori armiranobetonsku konstrukciju. Tokom oktobra i novembra 1991. most i pristaništa tukli su avioni MiG-21, „orao“, „galeb-4“ i „galeb-2“ sa vođenim i nevođenim raketama, bombama i svim i svačim.
Most je oštećen preživeo rat, a Hrvati su tenkove i ostali teret prevozili brodovima. Morali su nekako da reše problem veze sever–jug i priča se da su pitali Miloševića za dozvolu pre akcije Maslenica – 22. januara 1993. godine zauzeli su Novsko ždrilo i nekoliko sela u okolini. U to vreme prema proceduri kontrole naoružanja „plavi šlemovi“ držali su krajišku artiljeriju u skladištima u kasarnama. Oruđa su izvučena na vatrene položaje. Sa „stotrideseticama“ gađalo se i pogađalo i kamere su jula 1993. godine snimile pogodak „u sridu“ pontona.
CEO TEKST PROČITAJTE U NOVOM BROJU NEDELJNIKA KOJI JE OD ČETVRTKA, 30. APRILA, NA SVIM KIOSCIMA I NA NSTORE.RS
