Predsednik Narodne Republike Kine Si Đinping izjavio je na sastanku sa predsednikom Sjedinjenih Američkih Država Donaldom Trampom da je jedno od ključnih pitanja za ove dve zemlje da li mogu da izbegnu „Tukididovu zamku“, piše CNBC.
Termin „Tukididova zamka“ koristi se za situaciju u kojoj velika sila u usponu ugrožava dominantnu svetsku silu, zbog čega raste mogućnost rata između njih.
Naziv potiče od starogrčkog istoričara Tukidida, koji je u delu „Istorija Peloponeskog rata“ opisao sukob Atine i Sparte.
Podsetimo, kineski državni mediji objavili su izjave Sija u kojima je upozorio oko potencijalnog „sukoba“ sa SAD oko Tajvana.
Rivalstvo SAD i Kine savremeni primer „Tukididove zamke“
Savremenu upotrebu ovog pojma popularizovao je američki profesor Grejam Alison kroz knjigu „Predodređeni za rat: Mogu li Amerika i Kina da izbegnu Tukididovu zamku?“.
U tim analizama rivalstvo između Kine i Sjedinjenih Američkih Država predstavljeno je kao savremeni primer odnosa između sile u usponu i vladajuće sile.
Prema podacima harvardskog projekta „Tukididova zamka“, u poslednjih 500 godina zabeleženo je 16 slučajeva u kojima je velika sila u usponu pokušala da potisne dominantnu silu. Od tih 16 rivalstava, 12 je završeno ratom.
Autori projekta navode da cilj istraživanja nije predviđanje budućnosti, već pokušaj da se pokaže kako sukobi mogu da budu izbegnuti.
U četiri od 16 analiziranih slučajeva rat nije izbio, zahvaljujući, kako se navodi, „promišljenoj državnoj politici“.
HLADNI RAT – NAJUSPEŠNIJE IZBEGAVANJE „TUKIDIDOVE ZAMKE“
Jedan od najvećih uspeha u istoriji kada je reč o izbegavanju Tukididove zamke, prema analizi harvardskog projekta, bio je Hladni rat.
Nakon Drugog svetskog rata, Sjedinjene Američke Države pojavile su se kao neprikosnovena svetska supersila.
Kontrolisale su polovinu svetskog bruto domaćeg proizvoda, raspolagale moćnim konvencionalnim vojnim snagama i imale monopol nad najrazornijim sredstvom ratovanja koje je čovečanstvo do tada stvorilo — nuklearnom bombom.
Američku hegemoniju, međutim, ubrzo je osporio njen saveznik iz Drugog svetskog rata, Sovjetski Savez.
Uprkos nizu opasnih trenutaka, poput Kubanske raketne krize, i više posredničkih ratova u Koreji, Vijetnamu, Avganistanu i drugde, direktan sukob dve vojske bio je izbegnut.
Suprotnost između uspeha demokratija slobodnog tržišta i unutrašnjih protivrečnosti autoritarnog sistema planske privrede postepeno je iznutra urušila sovjetski režim.
Sovjetski Savez se raspao 1991. godine, a ključni sukob druge polovine dvadesetog veka završen je bez krvoprolića.
