Od dolaska na Balkan Srbi su bili pod vlašću Vizantije, pa je za sticanje slobode bilo potrebno pobeđivati u ratu, ali i za pregovaračkim stolom. Srbija je retko kad bila dovoljno moćna država da bi drugima diktirala svoje uslove, tako da je morala dobro da se pomuči da bi dobila i neke male ustupke.
članovi dinastije Vlastimirovića uspeli su da balansiraju između, tada oslabljene mada dovoljno jake, Vizantije i moćnog bugarskog carstva i stvore prvu nezavisnu srpsku državu koja, posle smrti časlava Klonimirovića, prestaje da postoji.
Vreme Nemanjića
Dolaskom Stefana Nemanje na vlast zemlja uspeva da se oslobodi vizantijske vlasti i postaje najjača sila na Balkanu. Stefan Nemanja je, i u trenucima kada je gubio bitke, uspevao da ostane na vlasti, pa čak i u dobrim odnosima sa pobednicima. NJegov sin Stefan Prvovenčani potpuno je oslobodio Srbiju iskoristivši propast Vizantije i novu političku situaciju. čak je uspeo da ubedi rimskog papu da njemu, pravoslavnom vladaru, pošalje kraljevsku krunu. Milutin je pokazao veliku državničku mudrost koju je pratila i velika vojna sila. On je znao kada sme da krene u napad, a kada mora da popusti. Primer je napad na Bugarsku koja je bila vazal Mongola. Oduzeo je deo bugarske teritorije, a onda poslao svog sina kao taoca na mongloski dvor kako bi umirio krvožedne stepske ratnike. I uspeo je u tome zadržavši osvojene teritorije. Car Dušan je osvojio skoro čitavo vizantijsko carstvo ali, uglavnom zahvaljujući nedostatku mornarice i preranoj smrti, nije osvojio i Carigrad.
Doba raspada srpske države izrodilo je dvojicu vrlo sposobnih vladara – despote Stefana Lazarevića i đurađa Brankovića. U teškim istorijskim okolnostima oni su uspevali da opstaju ne libeći se da prihvate najrazličitije vazalne obaveze, ali da ipak ostanu samostalni. Imajući u vidu da je prva Stefanova vladarska odluka bila priznavanje vrhovne turske vlasti impresivno je to što je vladao 38 godina i to jednom ne tako slabom državom. Despot đurađ mu je bio dostojan naslednik, dok on sam nije imao naslednika koji bi bio sposoban da se suprotstavi mladom Osmanskom carstvu.
ULAGIVANJA I PRETNJE
Za knjaza Miloša Obrenovića može se slobodno reći da bio jedan od najboljih srpskih diplomata. On je upravo svojom mudrom politikom i osećajem za to kad treba da se ulizuje jačima, a kada da im preti uspeo da za Srbiju izdejstvuje veliku autonomiju u okviru Turskog carstva. A to je bio prvi pravi korak ka oslobođenju.
ULOGA SVETOG SAVE
U doba Stefanove vladavine ne sme se zaboraviti ni uloga Save Nemanjića koji je uvek bio tu da pomogne bratu. Prvo mu je pomogao u ratu protiv najstarijeg brata Vukana pomirivši ih nad očevim kostima, a onda je od vaseljenskog patrijarha izdejstvovao autokefalnost srpske crkve što je bilo veliko priznanje. Posle njegove smrti, pa sve do dolaska kralja Milutina na vlast srpska država je manje-više bila u vazalnim odnosima prema Ugarskoj, Vizantiji ili Bugarskoj.
Međunarodno priznanje
Tek u doba tursko-austrijskog rata 1683 – 1699, kada su se Srbi digli na ustanak i stali na stranu Austrije, diplomatija je postala ponovo bitna. U pregovorima sa austrijskim carem Leopoldom Srbe su predstavljali predstavnici Crkve, predvođeni episkopom Isajiom đakovićem. Oni su za Srbe uspeli da izbore privilegije kakve nisu imali ni svi katolički podanici carstva: dobili su pravo organizovanja crkvenonarodnog života sa gradnjom crkava i škola, izjednačavanje sa austro-ugarskim plemićkim i građanskim staležom.
Na Berlinskom kongresu 1878. godine, na kome su vođeni najvažniji pregovori za Srbiju, našu zemlju predstavljao je Jovan Ristić, jedan od najznačajnijih političara i naučnika koje smo imali. Uspeo je da proširi Srbiju za čak četvrtinu teritorije, dobije nezavisnost i međunarodno priznanje, a da pri tome ostane u dobrim odnosima sa svim velikim silama.
Od nastanka Kraljevine Srbije, pa do Kraljevine Jugoslavije, na srpskoj političkoj sceni menjale su se različite stranke i različiti ljudi su vodili politiku. Ipak, jedan čovek je obeležio ovaj period – Nikola Pašić. Kao dugogodišnji predsednik vlade, on je vodio srpsku diplomatiju pogotovo od 1903. do 1914. godine i predstavljao Srbiju tokom skoro svih važnih pregovora.
Mirovni pregovori po završetku Prvog balkanskog rata vođeni su u Londonu, uz učešće predstavnika velikih sila. I ovi pregovori se mogu smatrati lošim po Srbe. Nakon Drugog balkanskog rata primirje sa Bugarskom je sklopljeno 17. jula u Nišu, a pregovori o miru vođeni su u Bukureštu. Zahvaljujući Nemačkoj, koja je stala na stranu Rumunije i Grčke, i Srbija je ovoga puta dobro prošla. Priznato joj je celo područje južne Srbije i Makedonije, sem strumičke oblasti.
Posle Prvog svetskog rata, Srbija je bila jedna od zemalja pobednica, ali ona je odabrala da ne proširuje granice, već da ujedini južnoslovenske narode u jednu državu. Tako je i nastala Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca. Ipak, i na ovim mirovnim pregovorima ostali smo bez nekih teritorija na koje smo ranije pretendovali – Istre i delova Banata koji su pripojeni Rumuniji.
Kralj Aleksandar Karađorđević je vodio aktivnu diplomatiju i radio je na sklapanju odbrambenih saveza protiv država koje su želele reviziju Versajskog mirovnog ugovora. On je zaslužan za nastanak Male antante 1921. u kojoj su bili Kraljevina SHS, Rumunija i čehoslovačka. Tokom 1927. sklopio je savez sa Francuskom, a 1934. stvoren je i savez između Jugoslavije, Rumunije, Turske i Grčke.
