Da vas podsetimo da je JNA dobacivala raketama do 68 km, a borbeni avioni morali su da dođu do svog cilja, u zonu pretpostavljenog dejstva PVO i tek zatim da odbace bombe. Samo su jurišnici „orao“ imali vođene rakete AGM-65B meverik (Maverick), ali skromnog dometa od 12 km i sa relativno malom bojevom glavom mase 105 kg.
Domet i efektivna moć nisu imali ni najmanji uticaj na početak građanskog rata 1991. godine. Bratstvo i jedinstvo srušili su se pod udarom emocija nacionalizma.
U to vreme najdalekometnija oruđa u rukama JNA bila su osim „lune-M“ jedan jedini primerak višecevnog lansera raketa M87 orkan dometa 50 km. U klasi cevne artiljerije najdalji dometi bili su do 27 km (M46 130 mm) i 24 km (M84 152 mm).
Milošević 1999. godine nije imao ništa što bi predstavljalo sredstvo za odvraćanje NATO-a. Potvrda da u toj sili nisu računali na veliki rizik je svima poznata činjenica da je savez vodio rat 78 dana sve dok nisu dobili šta su hteli – Kosovo.
demokratizacija
Početak odnosno pokušaj demokratizacije Srbije završio se pobedom reakcionarnih elemenata i izbijanjem na površinu nosilaca ekstremnog nacionalizma i autoritarizma. Od decembra 2016. godine vlasti su pokazale interes za pitanja VS sa težištem na nabavkama naoružanja diverzifikovanim na više izvora. Insistiralo se na jačanju odbrane zemlje sa odvraćanjem koje se zasniva na sistemima PVO. U domaćem javnom mnjenju održala se slika PVO iz 1999. godine kao simbol odbrane. Kritički pogled naravno da ne bi podržao razvoj PVO kao aduta jer je reč o defanzivnom pristupu koji jednom, u ključnom istorijskom momentu, nije bio prepreka za NATO – uništili su šta su hteli.
es-en-esovci
Kada su es-en-esovci uzeli vlast prvo nisu imali interesa za armiju i mirno su gradili autokratski režim sa jakom nacionalističkom podlogom. Od decembra 2016. godine kada su pokrenute nabavke novog naoružanja. Ostatak ostataka imovine JNA bila su četiri lansera lune-M prepravljena u četverocevne lansere raketa orkan u sastavu niške Mešovite artiljerijske brigade. U toj jedinici bili su i divizioni cevne artiljerije – 36 komada M84 152 mm i 18 komada M46 130 mm.
Iz domaće proizvodnje naručen je artiljerijski sistem NORA-B52 kalibra 155 mm dužine 52 kalibra koji može da pogodi cilj na udaljenosti većoj od 41 km. Jedan divizion od 18 oruđa formiran je i popunjen tehnikom od 2020. do 2022. godine. Prema definiciji namene to je oruđe za vatrenu podršku koja se „ostvaruje snažnom, iznenadnom i brzom vatrom“ po ciljevima koji uključuju i one „strategijskog značaja na velikim daljinama“. Broj NORA je u porastu – početkom ove godine viđena su na putu iz Priboja u Niš oruđa iz nove serije koja su izrađena na šasiji terenskih vozila marke FAP za razliku od ranije serije na ruskim KAMAZ 6560.
U međuvremenu neki od suseda su takođe nabavili haubice 155 mm sa 52-kalibarskom cevi dometa preko 40 km. Vrlo savremenu samohotku nemačke proizvodnje PzH 2000 od 2017. godine ima Hrvatska – u artiljerijskom puku u Bjelovaru je 12 komada. Na listi korisnika PzH od 2022. godine je Mađarska koja ima 24 haubice.
Susedi su ponosni na 40 km, a od prošle jeseni Vojska Srbije ima rakete dometa do 300 km koje su nabavljene iz Izraela sa višecevnim lanserima PULS. U martu su prvi put viđene kineske rakete vazduh–zemlja CM-400 dometa do 400 km koje se lansiraju sa aviona MiG-29SM.
RUMUNSKE RAKETE
Rakete većeg dometa u okruženju za sada ima Rumunija. Sa višecevnim lanserima M142 HIMARS nabavili su rakete porodice ATACMS model M57 dometa do 300 km, po jednu takvu raketu za svako od 54 lansirna oruđa.
Hrvati su naručili bateriju od osam M142, ali zasada samo sa raketama porodice GMLRS dometa preko 70 km. Ako žele da pariraju Srbima, možda će od Amerikanaca zatražiti dodatne količine raketa kao što su ATACMS. Najnovije rakete za taj sistem su PrMS dometa 500 km ili kako proizvođač Lokid Martin navodi 499 km.
Taj kilometar je važan jer su Ronald Regan i Mihail Gorbačov 1987. godine potpisali neke papire koji su obema stranama zabranili balističke i krstareće rakete zemlja–zemlja dometa od 500 km do 5.500 km. Kako su prihvatili, tako su se i povukli iz zabrane, ali džentlmenski ne pominje se kao domet PrMS punih pet stotina kilometara.
CEO TEKST PROČITAJTE U NOVOM BROJU NEDELJNIKA KOJI JE OD ČETVRTKA, 23. APRILA, NA SVIM KIOSCIMA I NA NSTORE RS.
