Knez Mihailo Obrenović priredio je prve konjičke trke u Srbiji još davnog 14. aprila 1863. godine. Šta je sve bilo posle…
Reklama
Konji su oduvek imali važnu ulogu u narodnom predanju srpskog naroda. Narodne pesme pune su mitskih konja. Legendarni „Šarac” Kraljevića Marka, krilati „Jabučilo” vojvode Momčila, „Doro” vojvode Dojčina, samo su neki od nerazdvojnih pratilaca i saboraca najvećih srpskih junaka. U grbu srpske kraljevine Raške nalazile su se tri potkovice na plavom štitu.
Međutim, dugogodišnje ropstvo pod Turcima dovelo je do toga da je na početku devetnaestog veka gajenje konja u Srbiji bilo veoma slabo. Zbog toga je Knez Miloš Obrenović još sredinom pedesetih godina 19. veka ustanovio državnu ergelu u blizini Ćuprije, koja je kasnije prebačena na njegovo imanje Ljubičevo u Požarevcu, gde se i danas nalazi. njen osnovni cilj bio je da poboljša gajenje domaćih konja, odabiranjem i uvođenjem arapskih i punokrvnih engleskih pastuva.
Najzaslužniji za uvođenje konjičkog sporta u Srbiju bio je knez Mihailo Obrenović, koji je 1863. godine priredio prve trke u Beogradu na takozvanom „Trkalištu” (na prostoru današnjih tehničkih fakulteta) s pravilima koja su odgovarala pravilima galopskih trka u razvijenom svetu. Dok je boravio u inostranstvu knez Mihailo je redovno posećivao konjičke trke, a sačuvana je i slika na kojoj je prikazan kako vozi sulke. Za te prve trke u Beogradu knez Mihailo je svojeručno sastavio pravila, a pored nagrada iz državnog budžeta i sam je nagrađivao neke trke. On je bio i vlasnik nekoliko punokrvnih engleskih konja koji su učestvovali na trkama.
Kolo jahača „Knez Mihailo”
Nažalost, posle atentata na kneza Mihaila, 1868. godine, nastaje pauza sve do kraja osamdesetih i početka devedesetih godina 19. veka, kada počinju da se stvaraju udruženja ljubitelja konjičkog sporta. Prvo udruženje pod imenom „Kolo jahača Knez Mihailo” osnovano je u Šapcu, kraju Srbije u kome je ljubav prema konjima možda i najveća. Kasnije su nastala i druga oblasna udruženja koja su sva, u čast kneza Mihaila, imala u nazivu njegovo ime.
Počev od devedesetih godina 19. veka, u Beogradu je Dunavsko kolo jahača „Knez Mihailo” počelo redovno da održava konjske trke. U početku je to bilo na prostoru zvanom Bara Venecija, a zatim su se trke dvadesetak godina održavale na Banjičkom polju, na širem prostoru današnjeg igrališta FK „Rad”. U tim trkama uglavnom su učestvovali domaći polukrvni konji, a tek pred Prvi svetski rat počinju povremeno da se pojavljuju punokrvni engleski konji.
Od 1904. godine na Banjici je trčana trka pod imenom „Srpski derbi”, ali to je trka koja je imala različita pravila, i sve do 1914. godine trčana je za četvorogoda grla, na stazama različite dužine. Iako ima malo fotografija koje prikazuju atmosferu trka na Banjici, zaslugom jednog od prvih filmskih radnika u Srbiji, Svetozara Botorića, nastao je filmski zapis o trkama održanim 1911. godine, nedavno obnovljen u Jugoslovenskoj kinoteci.
Trke su sa Banjice 1914. godine preseljene na novi hipodrom kod Careve ćuprije – prvi trkački dan na novom hipodromu održan je 27. maja 1914. godine po starom kalendaru, odnosno 9. juna po novom kalendaru. I ovaj trkački sastanak zabeležen je filmskim kamerama i od nedavno može da se pogleda na sajtu Jugoslovenske kinoteke. Zanimljivo je da su te godine trčana dva Srpska derbija – prvi za četvorogoda, a zatim i za trogoda grla.
Nažalost, Prvi svetski rat je prekinuo razvoj konjičkog sporta pa su trke u Beogradu nastavljene tek septembra 1920. godine – te godine održana su samo tri trkačka dana.
Godine uspona
Po završetku Prvog svetskog rata, pripajanjem Vojvodine, na čijem se području nalazilo nekoliko velikih ergela punokrvnih engleskih konja, značajno se poboljšao kvalitet konja koja su se takmičila na Beogradskom hipodromu. Polako je nastajao jedan krug bogatih ljudi, zaljubljenika u konjički sport, ali sa dovoljno novčanih mogućnosti da nabave dobre konje, pre svega iz Francuske i Mađarske, ali kasnije i iz Engleske i Irske, kolevki konjičkog sporta.
Najznačajniji vlasnici konja u to vreme bili su bogati industrijalci i zemljoposednici: gospodin Vlada Ilić, braća Đoka i dr Gedeon Dunđerski, dr Leon Kojen, gospodin Julije Lelbah, grof Franja Šenborn i mnogi drugi. Značajan doprinos i dalje je davala državna ergela „ljubičevo”.
Prva „prava” trkačka sezona na Beogradskom hipodromu u organizaciji Dunavskog kola jahača „Knez Mihailo” održana je 1921. godine. Te godine ustanovljena je i trka „Jugoslovenski derbi”, na stazi od 2.400 metara, za trogoda grla, s pravilima koja su u potpunosti odgovarala onima u drugim evropskim zemljama sa razvijenim konjičkim sportom. U svim zemljama sveta „Derbi” je najvažnija trka za odabiranje punokrvnog engleskog konja.
Pored „Jugoslovenskog derbija”, za trogoda grla, takođe po ugledu na trke u Engleskoj i mnogim drugim državama, ustanovljena su još dva, takozvana „klasika” – „Jugoslovenski Trajal Stejks”, na stazi od 1.600 metara (od 1932. godine) i „Jugoslovenski Sent Lexer”, na stazi od 2.800 metara (od 1929. godine). Pobednici u sve tri ove trke dobijaju naslov pobednika takozvane „trostruke krune”.
Pored značaja za razvoj sporta i konjarstva kao privredne grane, razvoj konjičkog sporta donosi sa sobom i kulturni značaj. Odlazak na konjičke trke postaje znak prestiža u beogradskim mondenskim krugovima. Početkom dvadesetih godina prošlog veka stvoren je, po ugledu na odgovarajuće udruženje u Engleskoj, takozvani „Džokej klub”, koji okuplja najuglednije ličnosti Beograda i Srbije. Pojedinim trkačkim danima prisustvuje i više od petnaestak hiljada gledalaca obučenih po poslednjoj modi. Neretko su na trkama prisutni i članovi kraljevske porodice.
Izvor: FB Rojalistički klub
