Doktor Mladen Debeljević, specijalista neurologije iz Kliničkog centra Crne Gore, prepoznat po svom radu u dijagnostici i lečenju širokog spektra neuroloških oboljenja, u intervjuu za Nedeljnik govorio je o terapijskim i dijagnostičkim prodorima u lečenju neuroloških bolesti i unapređivanju terapija.
Neurologija je u poslednjoj deceniji doživela terapijsku revoluciju – od bioloških lekova do genske terapije – i ulazak veštačke inteligencije; kako lično pratite ove inovacije i prenosite ih timu i pacijentima, i da li vidite održivu primenu AI u sistemu u kojem radite?
U poslednjih deset godina neurologija je prešla put od simptomatske ka visoko ciljanoj, molekularno usmjerenoj terapiji. Biološki lijekovi, komplement inhibitori, genske terapije i personalizovani pristupi transformisali su prirodni tok brojnih bolesti.
Inovacije pratim kroz aktivno učešće na evropskim i svjetskim kongresima, kontinuiranu saradnju sa međunarodnim centrima i kroz smjernice Evropske i Američke akademije za neurologiju. Međutim, praćenje inovacija nije dovoljno, ključno je njihovo racionalno i održivo implementiranje u lokalni sistem. To podrazumijeva edukaciju tima, multidisciplinarni pristup i stalnu komunikaciju sa donosiocima odluka.
Vještačka inteligencija predstavlja sljedeću fazu razvoja neurologije. Posebno vidim njen potencijal u analizi neuroradioloških snimaka, prepoznavanju obrazaca u velikim bazama podataka i prediktivnim modelima za tok bolesti. U našem sistemu, održiva primjena AI zavisiće od digitalizacije zdravstvenih podataka i strateške podrške institucija. Vjerujem da AI neće zamijeniti neurologa, ali će postati moćan alat koji unapređuje preciznost, brzinu i sigurnost kliničkog odlučivanja.
Naša vizija je da Crna Gora ne bude pasivni posmatrač tih procesa, već aktivni učesnik.
Registri su temelj savremene neurologije. Da li Crna Gora ima funkcionalne kliničke registre u neurologiji i ko ih vodi? Koji su registri trenutno aktivni, a koji u pripremi?
Savremena neurologija bez registara praktično je nezamisliva. Registri nisu samo administrativni alat, već temelj za analizu ishoda, procjenu kvaliteta liječenja, racionalno planiranje terapija i uključivanje u međunarodne istraživačke mreže.
Crna Gora ima izuzetno kvalitetan klinički registar oboljelih od multiple skleroze, koji predstavlja model dobre prakse i šire od neurologije. Registar vodi dr Milovan Roganović, čiji entuzijazam i posvećenost pokazuju koliko pojedinac može doprinijeti sistemu. Zahvaljujući tom registru, imamo precizne podatke o pacijentima, terapijama i ishodima, što nas čini uporedivim sa centrima u regionu i Evropi.
U pripremi je registar za mijasteniju gravis, usklađen sa Delphi ekspertskim konsenzusom, kao i registar za druge rijetke neurološke bolesti za koje su dostupne savremene terapije. Naš cilj je da registri postanu platforma za buduće međunarodne projekte i uključenje u evropske mreže podataka, jer bez mjerljivih pokazatelja nema održivog razvoja struke.
Kao retke neurološke bolesti, NMOSD (spektar poremećaja neuromijelitis optike) i gMG (generalizovana mijastenija gravis) zahtevaju specifičan pristup: kako Crna Gora stoji sa testiranjem, dijagnostičkim procedurama i dostupnošću savremenih terapija?
Kod rijetkih neuroloških bolesti balans između dijagnostičkih kapaciteta i dostupnosti terapije je od presudne važnosti.
Kada je riječ o dijagnostici, standardne metode su dostupne, ali nemamo još uvijek savremene tehnike poput cell-based assay testiranja. To vidimo kao realan prostor za unapređenje i kao Udruženje planiramo da iniciramo institucionalne korake ka njihovom uvođenju. Smatram da pacijenti u Crnoj Gori treba da imaju jednak dijagnostički standard kao i pacijenti u razvijenim evropskim centrima.
Sa terapijskog aspekta, možemo sa ponosom reći da smo lideri u regionu. Svi pacijenti sa NMOSD kod kojih postoji indikacija za terapiju dobijaju je, a od prošle godine pacijentima sa generalizovanom mijastenijom gravis dostupna je savremena biološka terapija. To je snažna poruka da i mali zdravstveni sistem može obezbijediti visok nivo terapijske dostupnosti kada postoji dobra organizacija i jasna stručna argumentacija.
Udruženje neurologa Crne Gore je osnovano 2008. godine – koje aktivnosti su realizovane i koji su prioriteti za naredni period?
Od osnivanja 2008. godine, Udruženje neurologa Crne Gore kontinuirano radi na podizanju stručnih standarda i međunarodnom umrežavanju.
Izuzetno smo ponosni na saradnju sa Crnogorskom akademijom nauka i umjetnosti, sa kojom u novembru organizujemo dvodnevni međunarodni simpozijum o neuroimunologiji. Aktivno učestvujemo u nacionalnim i međunarodnim projektima i dobitnici smo Neurotorium edukativnog granta za 2025/26. godinu.
Naši prioriteti za naredni period su: razvoj registara, jačanje supspecijalizacija, intenziviranje međunarodne saradnje i snažnije povezivanje sa Evropskom akademijom za neurologiju. Naš cilj je jasan – da crnogorska neurologija bude u potpunosti integrisana u evropski stručni i naučni prostor, uz očuvanje visokog profesionalnog i etičkog standarda.
Iza nas je II Kongres neurologa Crne Gore sa međunarodnim učešćem. Kako ocenjujete odjek skupa i da li ste zadovoljni brojem učesnika i kvalitetom naučnog programa?
II Kongres neurologa Crne Gore sa međunarodnim učešćem, održan od 12. do 15. februara 2026. godine, predstavlja važan institucionalni i profesionalni iskorak za crnogorsku neurologiju. Sa 300 registrovanih učesnika i predstavnicima iz 12 evropskih zemalja, možemo govoriti o skupu koji je po obimu i sadržaju nadmašio nacionalne okvire i jasno pozicionirao Crnu Goru na mapi regionalnih neuroloških susreta.
Posebno sam zadovoljan činjenicom da Kongres nije bio samo brojčano uspješan, već konceptualno i naučno izuzetno snažan. Program je osmišljen po uzoru na velike evropske kongrese, sa ravnotežom između plenarnih predavanja, tematskih sesija, okruglih stolova, „meet the expert“ formata i satelitskih simpozijuma. Vodili smo računa da obuhvatimo sve ključne oblasti savremene neurologije, sa posebnim fokusom na teme koje mijenjaju kliničku praksu.
Odjek skupa bio je izuzetno pozitivan. Dobili smo snažnu podršku međunarodnih kolega, ali i potvrdu da crnogorska neurologija ima znanje, energiju i organizacioni kapacitet da bude ravnopravan partner u evropskom stručnom prostoru.
Koje biste naučne i stručne momente sa Kongresa izdvojili kao najvrednije za crnogorsku neurologiju?
Kongres je imao nekoliko simbolički i suštinski izuzetno važnih momenata.
Prisustvo predsjednice Evropske akademije za neurologiju, prof. Elene Moro, predstavljalo je snažnu poruku podrške i priznanja našem udruženju. Njeno ekspertsko predavanje o unapređivaju duboke moždane stimulacije u Parkinsonovoj bolesti nije bilo samo vrhunsko stručno izlaganje, već i podsticaj za dublju institucionalnu saradnju i razvoj supspecijalističkih oblasti u Crnoj Gori. Takva podrška daje nam dodatni legitimitet i vjetar u leđa za buduće projekte i edukacije.
Plenarno predavanje prof. Tomasa Bergera, jednog od vodećih evropskih eksperata za multiplu sklerozu, bilo je svojevrsna retrospektiva i vizija budućnosti, od rane dijagnostike do personalizovane terapije. Njegova poruka da je multipla skleroza danas paradigma precizne medicine snažno odjekuje i u našem sistemu, gdje kontinuirano radimo na unapređivanju terapijskih standarda.
Akademik Vladimir Kostić dao je Kongresu posebnu intelektualnu dimenziju, govoreći o vezi kognicije i motorike kroz fenomen hoda. To je bio podsjetnik da neurologija nije samo tehnološki napredak, već i duboko razumijevanje integrativne funkcije mozga.
Ovi trenuci su za crnogorsku neurologiju značajni jer pokazuju da smo dio šire evropske akademske zajednice, a ne izolovan sistem.
NOVI BROJ NEDELJNIKA JE OD ČETVRTKA, 23. APRILA NA SVIM KIOSCIMA I NA NSTORE.RS
Nedeljnik #745Nedeljnik
