Pre 135 godina, prvog marta 1891. rođen je Stanislav Vinaver. Bio je srpski pesnik, novinar, književni kritičar i prevodilac. Erudita, književnik i prevodilac Stanislav Vinaver, rođen u Šapcu u uglednoj jevrejskoj porodici. Otac Avram Josif Vinaver bio je lekar, a majka Ruža pijanistkinja. Osnovnu školu završio je u Šapcu, gimnaziju je učio u Šapcu i Beogradu, a na pariskoj Sorboni studirao je fiziku i matematiku. Već tada postaje sledbenik filozofskih ideja Anrija Bergsona, a 1911. objavljuje zbirku simbolističke poezije Mjeća.
Reklama
Školovanje je prekinuo da bi u Balkanskim i Prvom svetskom ratu učestvovao kao jedan od 1300 kaplara. Bio je poručnik u slavnom Đačkom bataljonu, prešao je golgotu povlačenja preko Albanije i na Krfu se angažovao kao urednik Srpskih novina i radio kao službenik Državnog presbiroa.
Godine 1916, upućen je na informativno-diplomatske poslove u Francusku i Veliku Britaniju, a potom i u Petrograd, kao član srpske diplomatske misije baš u vreme revolucije. Po okončanju rata, kratko je bio zaposlen u Ministarstvu prosvete, a potom se nemirni i razbarušeni duh posvetio novinarstvu i književnosti kao pripadnik šarolike grupe mladih i novih modernističkih srpskih književnika (Miloš Crnjanski, Dragiša Vasić, Rastko Petrović, Ljubomir Micić, Rade Drainac, Velibor Gligorić, Marko Ristić).
Pesnik i esejista Vinaver, javlja se kao utemeljivač ekspresionističkog pokreta (napisao je Manifest ekspresionističke škole), najoštrije se zalažući za raskid s tradicionalnim umetničkim izrazom i osporavajući dotadašnje «patriotske i deseteračke kanone» koje su bili postavili dotad neprikosnoveni književni kritičari Jovan Skerlić i Bogdan Popović.
Drugi svetski rat proveo je u zarobljeništvu u nemačkom logoru Osnabrik.
Poslednje godine (1945-1955) u Beogradu, radio je kao profesionalni književnik, satiričar i prevodilac sa francuskog, engleskog, ruskog, češkog, poljskog i nemačkog jezika. Njegovi specifični prevodi, u kojima je zarad prenošenja najdubljeg smisla i tumačenja prevođenog teksta vidljivo odstupao od originala, ponekad su čak nailazili na odbijanje izdavača, ali su i danas ostali nenadmašni, skoro kao posebna književna dela.
Na polju satire Vinaverove parodije odlikuju se beskrajno duhovitim obrtima, svežinom izraza i prefinjenim osećajem za grotesku, što je posebno došlo do izražaja u „Pantologijama novije srpske pelengirike“ (1920, 1922. i 1938.), koje su zapravo parodijski pandan «Antologiji novije srpske lirike» Bogdana Popovića.
Među brojnim Vinaverovim radovima, najpoznatije su Priče koje su izgubile ravnotežu (1913), Misli (1913), Varoš zlih volšebnika (1920), Gromobran svemira (1921), Čuvari sveta (1926), Ikarov let (1937), Ratni drugovi (1939), Evropska noć (1952), Jezik naš nasušni (1952) i kao kruna njegovog razmišljanja o srpskom jeziku Zanosi i prkosi Laze Kostića (1963).
Kako je Evropu i svet trebalo upoznati sa patnjama i stradanjima srpske vojske, Slobodan Jovanović je, 1916. godine, u Francusku i Englesku uputio filozofa Branislava Petronijevića, vladiku dr Nikolaja Velimirovića i Stanislava Vinavera.
Vinaver je u Engleskoj nekoliko predavanja držao zajedno sa zlatoustim velikodostojnikom srpske crkve dr Nikolajem Velimirovićem. Govoreći o srpskim stradanjima, vladika Velimirović se toliko uzbuđivao da mu je krv znala poteći na nos ili na uši.
Preminuo je prvog avgusta 1955. godine.
