Ovogodišnja proslava Savindana na jugu Afrike ostaće upamćena kao jedinstvena u celom srpskom pravoslavnom svetu jer su, verovatno prvi put od kada Srbi slave svetog Savu, ove godine pored srpske dece stihove o najvećem srpskom svetitelju recitovali i mali pravoslavni Afrikanci u prostorijama pravoslavne Crkve svetog apostola Tome u Johanezburgu. U proslavi su učestvovali i afrički pravoslavni sveštenici sa lokalnim crnačkim stanovništvom. Složno su pevali „Uskliknimo s ljubavlju, svetitelju Savi“, svetosavsku himnu i učestvovali u obredu rezanja slavskog kolača.
Ova neobična proslava, koja je na jugu Afrike okupila pravoslavce crne i bele boje kože na jedinstvenoj duhovnoj svečanosti i oko zajedničke trpeze hrišćanske ljubavi, otvorila je temu koliko obični pravoslavni srpski vernici danas znaju o svojoj braći i sestrama u Hristu na afričkom kontinentu.
– U razgovoru sa braćom afričkim pravoslavnim sveštenicima saznali smo da se naša sveta pravoslavna vera sve više poštuje i jača na afričkom kontinentu, a naročito u Centralnoj Africi jer lokalno stanovništvo, koje je u prethodnim vremenima bilo izloženo jakom uticaju rimokatoličkih, protestantskih i anglikanskih misionara, uviđa da je pravoslavlje čista i neokrnjena vera – kaže jeromonah Pantelejmon, starešina jedine srpske crkve u Africi.
Ikona na dar
Sva deca dobila su svetosavske paketiće, a afričkoj školi je uručena ikona svetog Save (kopija freske iz manastira Mileševe), koja će ubuduće krasiti zid glavne učionice. Zamenik direktora Edmund Brajan Ndlovu je rekao:
„Hoću da vam se zahvalim za sve i neka vas Gospod uvek blagosilja. Reč Božja kaže da je blagoslovenije davati, nego primati. Znam da će vas Bog puno nagraditi. Govorim u ime svih ljudi iz Tembise i u ime naše crkveno-školske zajednice. Hvala vam mnogo još jednom. Mi smo sa vama i slavimo Boga sa vama i neka vas Bog sve blagoslovi.“
U Crkvu svetog apostola Tome, nastavlja on, na svetosavsku proslavu ove godine bila su pozvana i afrička deca iz Phomolonga (Tembisa), lokalnog crnačkog naselja udaljenog 23 kilometra od srpske crkve Svetog Tome u Johanezburgu.
– Oni su đaci škole „Svetog Atanasija“ i na svetosavsku proslavu došli su sa svojim profesorima (njih šezdesetoro) u Crkvu svetog apostola Tome, uoči prazničnog večernjeg bogosluženja. Predvodio ih je đakon Stiven, misionar pravoslavne Aleksandrijske patrijaršije. Većina nikada ranije nije imala priliku da vidi unutrašnjost pravoslavne crkve jer se veronauka i bogosluženja održavaju u prostorijama škole – ispričao je jeromonah Pantelejmon.
Pre početka bogosluželjnja, đakon Stiven je u crkvenoj porti deci i profesorima iz Phomolonga govorio o svetom Savi, kako se ulazi u hram i krsti, klanja ispred ikone, celivaju ikone i kako se treba ponašati na bogosluženju.
– U afričkoj kulturi i običajima pojedinih crnačkih naroda tradicija je da kada su u gostima i ulaze u kuću muškarci idu desno, a žene levo. Tada svi pozdravljaju prvo domaćina, a zatim i počasnog gosta, tako da su naši gosti iz Tembise pri ulasku u hram prvo celivali ikonu Gospoda Isusa Hrista, a zatim i ikonu svetog Save. Takođe, afrički običaji koji se na lokalnom jeziku nazivaju isibusiso (godinu dana po smrti nekog člana porodice obavlja se specijalna ceremonija u domu) i isikhumbuzo (sećanje na preminule pretke), u nekim segmentima liče na naš obred krsne slave – objašnjava otac Pantelejmon.
Na prazničnom bogosluženju učestvovali su i afrički pravoslavni sveštenici, otac Atanasije Akunda, misionar iz Zapadne Kenije, otac Jovan Rakumako, koji služi pri misiji Svetog Serafima u lokalnom crnačkom naselju Sosanguve. Bisli su tu i studenti Pravoslavne aleksandrijske katihetske škole u Južnoj Africi, koju je osnovao mitropolit Johanezburga i Pretorije Serafim, kako bi se i tu obučavali lokalni pravoslavni hrišćani da postanu sveštenici, đakoni i veroučitelji.
