POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (46) Gostimirović

Gostimirović

Gospođa Velinka Zdravković, iz Manhajma, kojoj smo sa popriličnim razmakom odgovorili na prezime po suprugu Zoranu, a potom i na njeno devojačko, Lepir, zamolila je da objasnimo i devojačko prezime njene majke – Gostimirović. O njenoj porodici, međutim, zna veoma malo, osim da je iz sela Stanari kod Doboja, sa slavom Sveti Nikola.
Među srpskim porodicama postoje nekolike varijante ovog očigledno vrlo starog prezimena koje potiče od srednjovekovnih imena Gostimir, Gostomir, Gostodrag i i hipokoristika Gosto. Osim Gostimirović, tako su su nastala i prezimena Gostimir, Gostović, Gostić i Gosto.
U Bosni su zabeležene porodice Gostimirović kod Tešnja, sa različitim slavama – đurđevdan i Nikoljdan. Prezime Gostimir je zabeleženo u naseljima oko Prnjavora, sa slavama Sv. Arhiđakon Stefan i Sv. Jovan Krstitelj. Treća varijanta je prezime Gostić koje se javlja u neposrednoj blizini prezimena Gostimirović, u Derventi, Maglaju i Tešnju, sa slavama đurđevdan i Nikoljdan.
Trag ovog očito starog prezimena srpske vlastele nalazimo u Hercegovini, u današnjem muslimanskom prezimenu Gosto, u mestu Kličanj, blizu Podveležja kod Mostara. Prema sopstvenom kazivanju oni potiču od Srba i preci su im bili “velika gospoda”. Navodno im je neki njihov predak bio vojvoda u vojsci Hercega Stjepana. Pričaju i da su prešli na islam kako im Turci ne bi uzeli velike zemlje koje su posedovali. Goste žive i u Mostaru.
Pravoslavni Gostimiri, Gostimirovići i Gostovići, kojih više nema u Bosni ali su ostali nazivi mesta Gostović kod Zavidovića i Gostovići kod Konjica, odlazili su, pred dolazak Turaka, u Liku i Slavoniju, gde ih i danas ima. Gostimiri su oko Daruvara, Pakraca i Podravske Slatine; Gostimirovići u Zarilcu i Kuli, kod Slavonske Požege, Gradištu u okolini Slavonskog Broda i u Zagrebu. Gostovići su zabeleženi u Bjelovaru i nekoliko naselja oko njega, zatim u Zagrebu, kod Jastrebarskog, Koprivnice, Pule, Podravske Slatine, u selu Srpsko Selište kod Kutine, u Brinju i u selu Gostovo Polje. I kod Brinja ima selo Gostović, bez porodica ovog prezimena.
Kod M. Radeke u “Karlovačkom vladičanstvu”, u tom delu Hrvatske spominju se porodice Gostić i Gostović, kao pravoslavne, sa slavom Nikoljdan, a bilo ih je i u Bačkoj, u vreme Šajkaške. U Mošorinu su 1788. zabeleženi Gostovići, a u Žablju – Gostojić, takođe u drugoj polovini 18. veka, a kasnije i Gostojin.

Vojvodić

Još jedna naša čitateljka, takođe u poodavnom pismu iz Toronta, interesovala se za majčino devojačko prezime. G. đi Zori Kostić smo odgovorili o njenom devojačkom prezimenu Subotić, a sada evo i objašenja porekla Vojvodića, porodice njene majke, o kojoj ne zna gotovo ništa, čak ni slavu. Jedino da su bili nastanjeni u Moštru, Zimči, Porječanima, odakle su se raseljavali u druge krajeve.
Među srpskim prezimenima u Bosni ima više različitih grana Vojvodića. Tako u zapadnoj Bosni u selu Vrbljanima ima ih čak dve grane – sa slavama Aranđelovdan i Ilindan. Sv. Luku slave u Jeremićima kod Vlasenice, u Lepenici i u Orašju kod Prnjavora. Najbrojniji su, međutim, oni koji slave Sv. Nikolu – u Mrkonjić Gradu, ranije Varcar Vakuf, u Vrbljanima kod Gerzova, Vrelu kod Bihaća, Kralupima kod Visokog, Palanci i Umcima kod Sanskog Mosta, Prkosima kod Petrovca i Šljivnu kod Banjaluke.
U Porječanima, po istraživanjima etnologa M. Filipovića, više nema pravoslavnih porodica.
U blizni sela Gornje iDonje Moštre, na samoj reci Bosni, gde je bilo sedište kraljevskog dvora u srednjem veku, u selu Zimči, i danas ima Vojvoda-Vojvodića, za koje se kaže da su “starinom iz Varcar Vakufa u Krajini”. Slave Nikoljdan. Istog su porekla i Rvaćevići-Krajišnici i Perići, sa istom slavom.
U obližnjem selu Tičićima na pravoslavnom groblju je najstariji spomenik posvećen Simi Vojvodiću, poreklom Rvaćeviću. Na spomeniku piše crkvenoslovenskim jezikom da ovde počiva “Sima Vojvodić, rab Božiji otac Andrije Vojvodića iz Plavčića, 19. julija 1844. godine”.
Sasvim je evidentna sličnost prezimena srednjovekovne velikaške porodice Hrvatinića i današnjih Rvaćevića od kojih vode poreklo i Vojvodići.
U Bosni i danas postoje Hrvačevići – prezime je, očigledno, naknadno pravopisno “ispravljeno” – sa slavom Sv. Nikola u Zenici kod Travnika, ali i Hrvaćanin, takođe preinačeno od Rvaćanin, u Gradiškoj, zatim u Prijedoru i selima oko njega – Kozarac, Marićka, Omaška, sa slavom Sv. Jovan Krstitelj. Isto prezime je zabeleženo i u Dubici, kod Kostajnice, porodice sa slavom đurđevdan.
Veza ovog prezimena sa Hrvatinićima, Hrvačevićima i Hrvaćanima potiče od njihovog geografskog porekla, iz “Rvacke”, jer su oni očigledno autohtoni na prostorima Slavonije i “tzv. srednje Hrvatske”, oko Petrove Gore i Gvozda, gde se i začela država na tim prostorima. Vojvodstvo koje su dobili od Tvrtka u srednjem veku, dalo je i prezime Vojvodić.
I danas na prostoru Bosne i Hercegovine i Hrvatske ima dosta Vojvodića. Uglavnom su Srbi. M. Radeka ih beleži u svojoj knjizi “Karlovačko vladičanstvo”, to jest na prostoru Like, Krbave, Kapelskog, Gackog, Korduna i Banije, kao pravoslavne Srbe, sa slavama Jovanjdan i Nikoljdan.

Savić

Gospođa Srbijanka Krkljuš, iz Klivlenda, pitala nas je, svojevremeno, -+i za svoje devojačko prezime Savić, ali ne navodi dovoljno podataka. Kaže da njeni potiču iz Rače Kragujevačke, ali ne i od kada njeni preci tu žive i da li su se, možda, doselili iz nekog obližnjeg mesta, zatim da su Šumadinci, a o slavi – ni reči.
Jedini Savići zabeleženi u Rači su oni koji su se doselili iz ćuprije i slavili Ilindan. Došli su oko 1840. godine.
U isto vreme su se Savići iz Grošnice doselili u Goločelo, ali oni slave Sv. Nikolu. Postoje i Savići u Kijevu, ali se ne zna odakle su se doselili 1853. godine, samo je zabeleženo da su početkom 20. veka živeli u dva domaćinstva i slavili su Sv. Petku.
U Gradcu su u vreme ispitivanja bila tri domaćinstva Savića. Oni su se doselili iz Vučića, u Lepenici, 1855. godine, a slave Sv. Alimpija. Krajem 19. veka, 1888. godine, u Novi Adžibegovac su se doselili Savići iz Banata. Slave Sv. Nikolu. U istom mestu postoje i Savići-Nikoljci, po slavi Sv. Nikola,i Savići-Jovanjci, po slavi Sv. Jovan, i jedni i drugi poreklom od Vranja.
Savići u Jovanovcu i Maršiću, kod Lepenice, od iste su grane, jer imaju istu slavu, Mitrovdan, a i doseljeni su iz istog kraja – od Sjenice. Savići u Maloj Pčelici poreklom su od Novog Pazara i slave Sv. Stevana. Sve tri grupe porodica Savić, doselile su se u vreme Prvog srpskog ustanka, između 1804. i 1814. godine.
Najstariji zabeleženi Savići u Lepenici doselili su se u selo Badnjevac još u vreme Velike seobe 1690. godine. Poreklom su od Mitrovice sa Kosova i slave Sv. Nikolu.
Ukoliko su preci naše čitateljke oni koji su se u Raču naselili iz ćuprije i koji slave Ilindan, od velike bi nam pomoći bio podatak kojim su se zanimanjem bavili. Naime u ćupriji se znalo da je esnafska slava sarača, ćurčija i berbera bila Sv. Ilija. Moguće da su je Savići koji su se naselili iz ćuprije preuzeli kao svoju porodičnu slavu, ili da su se u ćuprija naselili iz Crne Gore.
Da rezimiramo, da bismo našoj čitateljki ispravno odgovorili na njeno pitanje, potrebno je da se još jednom javi i da nam da podatak o krsnoj slavi njene primarne porodice Savić.

NJegomir

Gospodinu Nikoli Novkoviću odgovaramo sada i na drugo pitanje, o izvornom prezimenu njegovih predaka, pre nego se njegov čukundeda Simeun NJegomir, iz Pavlovca, Zavođe, oženio devojkom iz Novkovića. Prezime NJegomir datira od početka 19. veka. Porodica je živela u Pavlovcu, zaseok Zavođe, sve do 1995. godine i slavila Sv. Kuzmu i Damjana. Imali su nadimak Šušić. Posle Drugog svetskog rata u Zavođu su ostale samo dve porodice NJegomira-Šušića, dok su svi ostali izbegli u Englesku i SAD jer su bili pripadnici četničkog pokreta.
Drugi NJegomiri nose nadimak Dajakić i nisu srodni sa čitaočevom porodicom.
U Zavođu Pavlovačkom ima 16 kuća NJegomira – zabeležio je pred Prvi svetski rat Radoslav Grujić u “Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije”. Isto tako, u ovoj oblasti postoje i Šušići, koji su, moguće je, samo alternativno ili još starije prezime NJegomira, a ne njihov nadimak. Šušići nisu mnogobrojni, ima ih samo devet domaćinstava i to osam u Budaku, kod Ličkog Osika, i samo jedno u Prozoru, kod Otočca.
Kod Stj. Pavičića nalazimo podatke o Pavlovcu, kod stare srednjovekovne tvrđave Vrebac, u kome je još 1696. godine bilo oko 40-ak srpskih kuća. Tu je i Budak koji je krajem 17. veka bilo veće muslimansko naselje podno utvrđenja. Prema popisu iz 1701. godine ovde je bilo već 300 stanovnika, među kojima je bilo 16 kuća Šušića.
M. Radeka, u “Karlovačkom vladičanstvu”, navodi NJegomire kao sprpske porodice sa slavom Sv. Kuzma i Damjan. Šašići su zabeleženi sa drugim slavama – Jovanjdan i Sv. Kralj Stefan Dečanski ili Mratindan. Šašići su poreklom iz Pive i srodni su s Vojinovićima, plemićkom porodicom u srednjem veku, u Srbiji. NJegomiri su najdaljom starinom iz Zete.
Postoje, međutim, i NJegomirovi, u Kotoru, u Boki, a među hercegovačkim prezimenima spominju se NJegomirovići kao stara pravoslavna srpska porodica u Trebinju, vrlo retkog i plemenitog roda. Tada je bila nastanjena u Uskoplju u humskoj zemlji kod Huma. U Dubrovačkom arhivu se pominje Dobrilo NJeganović, još 1449. godine. U opštini Bileća nalazi se selo NJeganovići, a predanje kaže da je ime dobilo po porodici NJeganović koja je tu nekada živela.
U srednjevekovnim arhivskim podacima NJegomiri se u Hercegovini prvi put spominju 1285. godine. Da spomenemo i mogućnost veza sa porodicama NJego/Nego, NJežić/Nežić i sličnim, što bi trebalo posebno istraživati.

Barać

Iako nam se obratio samo najsažetijim tekstom, elektronskom poštom iz Nemačke, g. Draganu Baraću, rodom iz/od Gradiške u Republici Srpskoj, ipak možemo da odgovorimo: Prema našim istraživanjima, osnovana je pretpostavka da su njegovi preci poreklom iz stare Crne Gore.
G. Barać, naime, piše: “Koliko sam do sada uspjeo da saznam (…) moji su u 18. vijeku došli iz Hercegovine ili Crne Gore u Lijevče Polje, Banjalučka krajina, Gradiška).” Iz post skriptuma “đurđevdan” zaključujemo da je to slava porodice.
Porodica Barać ima u Bosni i Hercegovini – i u Republici Srpskoj i u Federaciji, kao i u više mesta u Srbiji, uključujući, naravno, Kosovo i Metohiju i Vojvodinu.
U Šajkaškoj, na primer, imaju i oblike Baraćev, Baraćski, Barački i Baradžija.
Ima ih i u drugim državama nastalim iz bivše SFRJ, u Crnoj Gori i Hrvatskoj, od Dubrovnika, Korčule, Pazina, do Vukovara, u kojoj ih pišu i kao Barač, a imaju i prezimena Baraćević, Baraći, Baraćić i Baraćin. Ovih poslednjih je bila jedna porodica i u Popovom polju, u selu Prhinje, ali su, još u 18. veku, osumnjičeni da su ubili Turčina, izbegli dublje u Hercegovinu gde su se pokatoličili.
U svim krajevima zapadne Hercegovine i u nekoliko desetina naselja u Hrvatskoj, ne računajući područje nekadašnje Vojne granice, Baraći su većinom katoličke vere, uglavnom pokatoličeni u poslednjih 250-300 godina, kasnije nacionalno opredeljeni kao Hrvati, ali je izvesno da su izvorno Srbi sa slavama Aranđelovdan, Sv. Arhiđakon Stefan, Nikoljdan i đurđevdan. Ova slava našeg čitaoca jedino je zabeležena u gradiško-laminačkoj i junuzovačkoj parohiji protoprezviterijata Bosanska Gradiška.
Karakteristično je da na Baraće muslimane nismo nigde naišli.
J. Dedijer je smatrao da su se pokatoličeni Baraći, zbog siromaštva, naselili iz Dalmacije, “iza Vrgorca” ili od LJubuškog, ali se nije upuštao u pitanje njihovog ranijeg zavičaja. R. Milićević u “Hercegovačkim prezimenima” beleži da su se kao pravoslavni prezivali Savići i slavili Ivanjdan, ali ni ovaj autor ne razmatra njihovo ranije poreklo.
Uvereni smo, stoga, da su A. i V. Miljanići potpuno u pravu kad u svojoj knjizi “Prezimena u Crnoj Gori” smatraju da su Baraći najdaljim poreklom ogranak Grujića iz Kuča. Po njihovom tumačenju, iz ovog plemena su se pre tri veka, kao Grujići, iselili u Drobnjake i tu zaustavili u dva sela – Bare i Tušina. Familija koja je došla u Bare – ali su se kasnije iseljavali u okolna mesta, u Budvu i na sever, Vojnu granicu, tako da su stizali u zapadnu Hercegovinu, Potkozarje i širom Hrvatske – dobila je prezime upravo po selu Bare. Najpre Barac ili Barani, a kasnije, Barać, pošto su za susede bili Baraći.
A da su Drobnjaci, u familijama koje su stigle u Lijevče Polje, ostavili najdublji trag, svedoči opšta drobnjačka plemenska slava – đurđevdan.

Ako i Vi želite da saznate svoje poreklo pokušajte ovde
www.trazimo.info