Kada su u januaru u ove godine, supružnici Ilija i Kristina Bjelobrk najbližima saopštili svoju odluku da napuste Srbiju i presele se u Ilijine rodne Civljane, naišli su na podeljena mišljenja – od podrške i razumevanja, do nerazumevanja i neodobrovanja. Dok su jedni razumeli njihovu želju da žive u miru, okruženi prirodom, drugi su smatrali da im Srbija ipak može ponuditi više za pristojan život. No, presudna u svemu bila je ipak njihova odluka – da ne budu „robovi“ velikih gradova već gospodari svojih života.
Potisnuta sećanja na izbeglištvo
Ilija je Civljane napustio sa nešto više od sedamnaest godina, u koloni čuvenog avgusta 1995. godine na traktoru sa dvadesetak komšija, majkom, dedom i bakom. Pet – šest dana, koliko je trajao njihov izbeglički put, nekako su potisnuti u njegovom pamćenju, ali se seća granice sa Srbijom kada je prvi put, posle toliko dana, zaspao, i buđenja u Banovcima kod ujaka.
– Svih tih dana i događaja iz tog perioda nerado se sećam. Pamtim samo taj trenuta..
Projekat je deo „Intereg“ IPA programa prekogranične saradnje Hrvatska – Srbija od 2014. do 2020.godine, a rezultat VISITUS-a je nova turistička ponuda. Stvoren je ambijent prilagođen ciljnoj grupi turista koja podrazumeva primenu savremenih rešenja i ICT tehnologije.
Nakon što je grad Sombor 2017. godine pokrenuo projekat, opština Erdut i Institut ekonomskih nauka iz Beograda kao projektni partner zajedno su krenuli u realizaciju aktivnosti u sklopu VISITUS-a.
Tako je stvorena prva inovativna turistička ponuda u Hrvatskoj prilagođena slepim i slabovidnim osobama. Završna konferencija projekta održana je 8. februara u Dalju gde su predstavljeni rezultati i aktivnosti ovog projekta.
– Puno smo toga realizovali od 2017. godine pa do danas. Uspostavili smo saradnju kroz brojne sastanake sa udruženjima slepih i slabovidnih osoba, turističkim zajednicama i agencijama s ciljem prilagođavanja programa turističke ponude ciljnoj grupi turista. Izrađen je dokumenat mapiranja turističke ponude..
Samo zemljište na kojem je nastala fabrika poklon je daljskog dobra Srpske pravoslavne crkve, a katastarski je pripadalo tadašnjoj opštini Borovo.
Vlasnik fabrike, Tomaš Bata, za prvog direktora (i do rata jedinog) postavio je Tomu Maksimovića, inače rođenog u Brčkom, koji je kasnije postao i predsednik borovske opštine. Sa njim na čelu broj stanovnika u Borovu se udvostručio, a sve zahvaljujući prosperitetu koji je ova opština u to vreme doživela. Osnivaju se razna udruženja, podižu škole, sportski aerodrom, društveni dom sa bibliotekom, robna kuća, stadion, bioskop i drugo.
Dva projekta ovog čoveka prekinuo je Drugi svetski rat. Prvi se odnosi na izgradnju tramvajske pruge Vukovar – Borovo naselje – Borovo – Dalj, i drugi izgradnja pravoslavne crkve. On je 1940. godine obezbedio novac i zemljište za crkvu, a tim povodom na jednom skupu u školi Kralj Petar Prvi izgovorio je: „Naša dužnost je, kada nam je Svemogući dao uma, snage i zdravlja… da se i mi Njemu odužimo i da u našem Nase..
Na osnovu Sporazuma između Srbije i Hrvatske i pratećeg Protokola, a uz saglasnost Svetog Arhijerejskog Sinoda Srpske pravoslavne crkve kulturna dobra iz Eparhije osječko-poljske i baranjske, Eparhije zahumsko-hercegovačke i primorske i Eparhije pakračko-slavonske otpremljena su 13. decembra u crkve i riznice Srpske pravoslavne crkve u Hrvatskoj.
Prethodno je Mešovita srpsko-hrvatska međudržavna komisija za povraćaj kulturnih dobara utvrdila da su se za to stekli svi neophodni uslovi – objavilo je na svojim internet stranicama Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.
Crkvama Svetog Georgija u Boboti i Svetog Nikole u Vukovaru u Eparhiji osječko-poljskoj i baranjskoj vraćeno je 63 ikone, Riznici Blagoveštenja u Dubrovniku u Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj 11 ikona, a crkvama Svetog Georgija u Velikim Bastajima i Svetog Nikole u Lisičini u Eparhiji pakračko-slavonskoj108 ikona koje će biti čuvane u novom depou Eparhijskog dvora u Pakracu.
Ikone se vratile kuć..
Na početku je tribina zamišljena da bude mesto na koje će dolaziti zagrebački Srbi, ali i svi drugi Zagrepčani koji žele da poslušaju teme koje se tu obrađuju. I ne samo da dolaze i slušaju nego da na neki način u samoj tribini aktivno i učestvuju postavljajući pitanja na koja žele čuti odgovor. Tako se uključuju u kulturni, politički i svaki drugi vid javnog života u Zagrebu na način na koji to do tada nije bilo moguće.
– Dovoljno je institucija srpskog naroda u Hrvatskoj koje su mogle da naprave nešto slično. Preporučio bih da se to radi u svim sredinama zato što u ovim informativnim blokadama treba da koristiti svaki način da se javno artikuliše stav o temama koje ljudi smatraju važnim. To je bio moj motiv da započnem raditi tribine – kaže je osnivač Privrednikovih tribina novinar Saša Kosanović.
Prva tribina održana je 2016. godine, a na početku se publika ustručavala da dolazi.
– Ne sećam se teme, ali se sećam odaziva. Bilo je pedesetak ljudi i ja sam to tad smatrao uspehom zat..
Bezbednosne mere zaštite od virusa koji je svojom sveprisutnošću obeležio 2020. godinu, a kako stvari stoje, ne gubi na važnosti ni u ovoj godini, naterale su nas da se rekordnom brzinom prebacimo na internet. Centralnu pažnju dobile su neke nove mrežne platforme, a društvene mreže dobile su novi značaj. Umesto punih galerija, muzeja i pozorišta, sada se broje klikovi, lajkovi i pregledi određenih događaja na društvenim mrežama.
Novim tehnologijama prilagodilo se i Srpsko privredno društvo „Privrednik“ iz Zagreba pa je svoje tradicionalne događaje prebacilo na društvene mreže. Jedan od tih događaja je i humanitarna aukcija slika sa Privrednikove likovne kolonije. Do sad su se ove aukcije održavale uživo, međutim ove godine neće biti tako.
– Svake godine „Privrednik“ u praznično doba organizuje humanitarnu aukciju na kojoj se ponudi izbor radova nastalih na prethodnim kolonijama. Kako zbog pandemije koronavirusa, ove godine nismo bili u mogućnosti da organizujemo aukciju u živo, organ..
U pismu, koje je neuobičajeno oštro i objavljeno je u javnosti, što inače nije praksa, Hrvatski biskupi izneli su niz zamerki srpskom patrijarhu Irineju i pojedinim episkopima SPC. Između ostalog patrijarhu zameraju što tvrdi da hrvatski biskupi ćute na sve veću eskalaciju ustaštva u Hrvatskoj, što tvrdi da položaj Srba u njoj ni danas nije bolji nego u vreme Endehazije pa i to što u svojim obraćanjima Srbima iz Hrvatske nikada ne pominje ime države u kojoj žive nego samo njene regione – Slavoniju, Liku, Dalmaciju, čime u stvari pokazuje kako Hrvatsku ne poštuje i ne priznaje.
Iako se može reći da su u pismu citirane neke izjave patrijarha Irineja koje se mogu oceniti i kao preteške, a za neke je sam i patrijarh kasnije rekao da su takve, treba reći da su važni i kontekst i vreme u kom su one izrečene. Naime, nema toga ko može da tvrdi da među rimokatoličkim sveštenstvom u Hrvatskoj nema onih koji su svojim delovanjem dali osnova za reči koje je srpski patrijarh izgovarao u prethodnom..
Postojala je u Šidskim Banovcima drvena crkva i mnogo ranije, ali hram svete Petke završen je 1818. godine o čemu svedoči i zapis iznad severnih vrata crkve pa ja ovo bila prilika da se u ovoj godini obeleži značajan jubilej. Prvobitna ideja je bila da se godišnjica obeleži na dan hramovne slave 27. oktobra, međutim zbog nemogućnosti dolaska sremskog episkopa na taj dan odlučeno je da proslava bude održana 22. spetembra na praznik Svetih Joakima i Ane.
Parohija Šidski Banovci, zajedno sa parohijama Tovarnik i Ilok , jedine su crkvene opštine Sremske eparhije sa sedištem u Sremskim Karlovcima, a koje se teritorijalno nalaze u Hrvatskoj.
– Uvek rado dolazim ovde jer ovo je divan narod i trebamo očuvati naše svetinje koje se nalaze na ovim prostorima. I danas je bilo prekrasno i lepo slavlje. U temeljima ove crkve je naznačenje duhovnog preporoda ovoga naroda, čuvanja svoje kulture, vere, tradicije i običaja. Ovi meštani to svedoče do dana današnjeg, a mi smo učesnici ovog velikog slavl..
U Novom Sadu je 6. oktobra potpisan Protokol o saradnji između Zajedničkog veća opština i Arhiva Vojvodine koji se odnosi na zajednički posao vezan za prikupljanje dokumenata o stradanju ljudi sa područja Srema tokom Drugog svetskog rata. Nosilac ovoga projekta pod nazivom „Prikupljanje podataka o žrtvama na teritoriji Srema od 1941. do 1945. u toku Drugog svetskog rata” je Arhiv Vojvodine koji je slične sporazume o saradnji potpisao i sa drugim institucijama i ustanovama.
– Zaista mi je zadovoljstvo što smo danas potpisali sporazum sa Zajedničkim većem opština. Arhiv Vojvodine ima na desetine sporazuma potpisanih sa ustanovama i organizacijama u Srbiji i van Srbije, ali verujte mi da mi je ovo jedan od dražih koje sam potpisao u ime svoje ustanove. Zahvalan sam što ćemo i dosadašnju dobru saradnju sa Zajedničkim većem opština proširiti na razna polja istraživanja i razne projekte – istakao je direktor Arhiva Vojvodine dr Nebojša Kuzmanović.
Na ovom poslu angažovano je dosta arhiva i..
Program je počeo projekcijom kraćeg filma o bjelobrdskoj pudarini, nastavljen humorističnim pričama i igrokazom te proglašenjem najboljih vina, a završen druženjem koje je trajalo do kasnih sati. Od prošle godine domaćini su u program uveli i predstavljanje gostiju, odnosno okolnih mesta sa kojima imaju najbolju saradnju kad je u pitanju ova manifestacija, ali i sama potrošnja vina.
– Prošle godine su nam Pačetinci bili specijalni gosti kao proba, videli smo da to ima efekta, a ove godine tu privilegiju imaju naši prijatelji iz Trpinje. Važno je napomenuti da smo kroz ovu manifestaciju za pet godina napravili veliki pomak u kvalitetu našeg vina. Mi ne želimo da budemo industrijalci, nećemo da pravimo deset hiljada flaša, ali hoćemo pet, šest stotina domaćeg bjelobrdskog vina, da podignemo na jedan zavidan i kvalitetan nivo da možemo počastiti naše prijatelje i drugove. Broj čokota iz godine u godinu se povećava, a ove godine imamo po prvi put i dva mlada vina, to su bela tamjanika i c..