Analizom genetskih podataka iz kostiju pronađenih na 11 arheoloških nalazišta u Poljskoj, Austriji, Češkoj, Nemačkoj i Rusiji, naučnici su otkrili da su praistorijski ljudi ciljano lovili ženke vunastih mamuta.
Mamuti su bili jedna od najvažnijih lovina ljudi iz ledenog doba u Evroaziji i Severnoj Americi iz više razloga, prenosi agencija Reuters. Jedna životinja obezbeđivala je velike količine mesa i masti, koža se koristila za izradu odeće, kosti i kljove za pravljenje alata, oružja i umetničkih predmeta, dok su najveće kosti služile kao građevinski materijal za skloništa i druge nastambe.
70 odsto kostiju pripadalo ženkama
Na nalazištima koja su proučavali naučnici u centralnoj i istočnoj Evropi oko 70 odsto kostiju mamuta pripadalo je ženkama, a 30 odsto mužjacima. Nasuprot tome, među kostima pronađenim na prirodnim nalazištima 66 odsto pripadalo je mužjacima, a 34 odsto ženkama.
Naučnici su analizirali drevnu DNK 521 mamuta koji su živeli tokom poslednjih oko 50.000 godina u Evroaziji i Severnoj Americi. Među njima je bilo 100 jedinki sa deset nalazišta u centralnoj i istočnoj Evropi i jednog u Sibiru, dok je 421 mamut poticao sa prirodnih nalazišta, prenosi Reuters.
Zašto su lovili ženke?
„To je odlično pitanje i još ga aktivno istražujemo“, rekla je Hana Muts, postdoktorandkinja u Centru za paleogenetiku, zajedničkom istraživačkom centru Univerziteta u Stokholmu i Švedskog prirodnjačkog muzeja, kao i glavna autorka studije objavljene u časopisu Current Biology.
Jedno od mogućih objašnjenja jeste da su, poput današnjih slonova, vunasti mamuti živeli u krdima predvođenim ženkama. Takva krda verovatno su se kretala predvidivim sezonskim rutama.
„Današnja krda ženki slonova imaju prilično stabilna područja kretanja, dok odrasli mužjaci žive usamljenije i lutaju na mnogo većim udaljenostima. Upravo je ta predvidivost možda omogućila ljudima iz ledenog doba da lakše pronalaze krda predvođena ženkama“, navela je Muts.
Takva krda najverovatnije su bila matrijarhalna i sastojala su se od odraslih ženki i mladunaca oba pola. Evolucioni genetičar Lav Dalen, jedan od rukovodilaca istraživanja, dodaje da je moguće i da je bilo lakše opkoliti krdo sa mladuncima, jer ženke nisu želele da pobegnu i ostave ih. Osim toga, ženke su u proseku bile manje od mužjaka, pa ih je verovatno bilo lakše usmrtiti.
Odrasli mužjaci težili su i do šest tona i dostizali visinu od oko 3,4 metra u ramenima, dok su ženke bile teške oko četiri tone i visoke približno 2,9 metara.
Lovili i nosoroge, irvase, bizone i jelene
Ljudi koji su živeli na područjima naseljenim mamutima bili su nomadski lovci-sakupljači. Pored jestivog bilja, lovili su i druge životinje ledenog doba, poput vunastih nosoroga, irvasa, bizona i jelena. Na pojedinim kostima mamuta pronađeni su vrhovi projektila zabijeni u kost, što potvrđuje da su životinje ubijane u lovu, prenosi Reuters.
Prema rečima evolucionog genetičara Davida Dijesa del Moline, lovci su verovatno koristili teren u svoju korist.
„Mogu da zamislim da su koristili blatnjava područja ili močvare kako bi imobilisali mamute, a zatim ih napadali kopljima, strelama ili drugim projektilima“, rekao je.
Najveće nalazište mamuta obuhvaćeno istraživanjem nalazi se u Krakovu Spadžišti, na jugu Poljske, i datira iz perioda od pre 25.000 do 30.000 godina. Tamo su pronađeni ostaci više od stotinu mamuta, kameni alati i brojni tragovi njihove obrade nakon ulova.
Poslednji mamuti živeli na ostrvu Vrangel
Mamuti su nestali sa evroazijskog i severnoameričkog kopna pre približno 10.000 do 12.000 godina, na kraju poslednjeg ledenog doba, kada je otopljavanje otvorene travnjake na kojima su se hranili zamenilo šumama i močvarnom tundrom.
Koliku je ulogu u njihovom izumiranju imao čovek i dalje je predmet rasprava. Poslednji mamuti živeli su na izolovanom ostrvu Vrangel, uz obalu Sibira, gde su opstali još oko 4.000 godina pre nego što su potpuno izumrli.
U novom istraživanju naučnici su kod jednog mamuta sa tog ostrva otkrili retko genetsko stanje poznato kao mozaicizam X0/XX, zbog kojeg jedinka nije bila biološki ni mužjak ni ženka. Kod ljudi je reč o poremećaju poznatom kao Tarnerov sindrom, prenosi Index.
„Još nije jasno da li je taj mozaicizam povezan sa malobrojnom populacijom mamuta na ostrvu Vrangel ili je reč o razvojnoj anomaliji koja se mogla pojaviti u bilo kojoj populaciji mamuta“, zaključila je Muts.
